بازار سرمایه ایران با ارزش دلاری زیر ۱۰۰ میلیارد دلار، در نگاه اول مثل یه زمین حاصلخیز و ارزون به نظر میاد. اما این یه تله بصریه. این ارزش‌گذاری، تصویری کارت‌پستالی از گذشته‌ست که با واقعیت امروز شرکت‌ها هم‌خوانی نداره.

داده‌های موجود نشون می‌دن نسبت P/E TTM بازار در تاریخ ۲۰۲۶/۸/۹ حدود ۶.۸۵ بوده. این عدد توی محدوده میانی قرار داره؛ نه خیلی ارزونه، نه خیلی گرون. اما تحلیلگرای حرفه‌ای می‌دونن با توجه به بهره‌های بالای ۳۰٪ و ریسک‌های سیستماتیک، P/E مطلوب بازار در شرایط کنونی حداکثر ۵ه. یعنی بازار حداقل ۳۰٪ بالاتر از ارزش ذاتی خودش معامله می‌شه.

وقتی تحلیل بنیادی رنگ می‌بازه و «تئوری احمق بزرگ‌تر» جاش رو می‌گیره، یعنی بازار نه بر اساس سودآوری، که بر اساس هیجان ورود خریدارای بعدی زنده‌ست. توی این بازی، ثروت خلق نمی‌شه؛ دست‌به‌دست می‌شه تا روزی که آخرین نفر، در بالاترین قله، تنها می‌مونه.

▪   درس بقا شماره یک: ارزونی فریبه.

جایی که تحلیل جاش رو به شایعه و موج می‌ده، عقب بکشین.