دو فاکتور مهم برای انتخاب سرمایه گذاری موفق بررسی و مقایسه بازدهی و ریسک در سرمایه گذاری ها می باشد. به صورت کلی، بازدهی و ریسک یک سبد را می توان به صورت زیر محاسبه نمود:
به منظور مقایسه، شاخص کل (بازار) را به عنوان نماینده داراییهای ریسکی و با نماد A درنظر می گیریم که در نهایت خطی به عنوان خط بازدهی پرتفوی حاصل می شود و آن را خط تخصیص سرمایه یا CAL مینامیم.
معادله خط تخصیص سرمایه ( CAL) عبارت است از:
اگرچه بازار تحت تأثیر دو نوع ریسک سیستماتیک و غیرسیستماتیک قرار دارد، اما به دلیل اینکه ریسک غیرسیستماتیک را میتوان از طریق تنوعبخشی تا حد نزدیک به صفر کاهش داد؛ تنها ریسک سیستماتیک است که از سوی بازار پاداش داده میشود.
ریسک سیستماتیک + ریسک غیرسیستماتیک = ریسک کل
سرمایه گذاران برای بررسی میزان ریسک سبد دارایی همبستگی ریسک و نوسان آن سبد سرمایه گذاری را با ریسک و نوسان شاخص( بازار) مقایسه می شود که در ادبیات مالی این همبستگی را با ضریبی به نام بتا (β) نشان می دهیم.
محاسبه و تحلیل ضریب بتا (β)
از میان مدل های تولیدکننده بازدهی مدل CAPM را داریم:
بازدهی مورد انتظار:
به بیان دیگر این معادله بیان میکند:
واریانس سیستماتیک + واریانس غیر سیستماتیک =واریانس کل
ازآنجایی که واریانس در مباحث مالی بیانگر ریسک است، درنتیجه:
ریسک سیستماتیک + ریسک غیر سیستماتیک= ریسک کل
از آنجا که میتوان واریانس ریسک غیرسیستماتیک را از طریق تنوعبخشی به سمت صفر کاهش داد، معادله فوق را میتوان بهگونهای بازنویسی کرد که واریانس پرتفوی صرفاً تابعی از واریانس شاخص کل بازار باشد.
برای محاسبه میزان وابستگی یا حساسیت بازده پرتفوی نسبت به بازدهی شاخص کل بازار، از دو طرف معادله بازدهی محققشده، کوواریانس نسبت به بازدهی شاخص کل گرفته میشود:
اعداد بدست آمده برای ضریب β عددی منفی یا مثبت باشد.
▪ β=1 عملکرد پرتفوی کاملا منطبق با بازار و همسو می باشد.
▪ β=0 عملکرد پرتفوی کاملا مستقل از بازار است.
▪ β=-1 عملکرد پرتفوی به صورت کامل بر عکس بازار می باشد.
▪ 0< β< 1 عملکرد پرتفوی همسو با بازار اما با تاثیر کوچکتر می باشد.
▪ 0 >β > -1 عملکرد پرتفوی در جهت عکس با بازار اما با تاثیر کوچکتر می باشد.
▪ β < 1 عملکرد پرتفوی همسو با بازاراما با تاثیر بزرگتر می باشد.
▪ 1-> β عملکرد پرتفوی در جهت عکس با بازار اما با تاثیر بزرگتر می باشد.
نحوه ی انتخاب سبد مناسب برای سرمایه گذاری
برای مقایسه و انتخاب سبد مناسب جهت سرمایهگذاری، معیارها و شاخصهای مختلفی جهت ارزیابی عملکرد سبدگردانها مورد استفاده قرار میگیرد که مهمترین آنها عبارتاند از:
۱. نسبت شارپ ( Sharpe Ratio)
نسبت شارپ، مقیاس متداول برای مقایسه بازدهیهای سبد است.
نسبت شارپ همان شیب خط بازار تخصیص سرمایه (CAL) است؛ بهگونهای که هرچه شیب این خط ــ یعنی مقدار نسبت شارپ ــ بیشتر باشد، میزان کسب بازدهی به ازای پذیرش یک واحد ریسک بالاتر خواهد بود.
ویژگی برجسته این نسبت آن است که میتوان آن را هم بر اساس پیشبینیهای تئوریک و هم بر مبنای مقادیر واقعی محاسبه کرد. به عبارت دیگر، بهجای بازدهی و انحراف معیار مورد انتظار پرتفوی، میتوان از مقادیر محققشده استفاده نمود.
از جمله معایب نسبت شارپ آن است که ریسک کل را بهعنوان معیار ریسک پرتفوی در نظر میگیرد؛ در حالی که در بازار سرمایه تنها ریسک سیستماتیک قیمتگذاری میشود. همچنین، اگرچه این نسبت قابلیت مقایسه عملکرد بین سبدهای مختلف را دارد، اما بهتنهایی قابل تفسیر مطلق نبوده و صرفاً در مقایسه نسبی معنا پیدا میکند.
۲. نسبت ترینر( Treynor Ratio)
این نسبت همان نسبت شارپ است با این تفاوت که ریسک سیستماتیک را مبنای محاسبه ریسک پرتفوی در نظر می گیرد.
این نسبت، مزایای نسبت شارپ را داراست، اما با محدودیتهای مشابهی نیز مواجه است؛ از جمله آنکه بهتنهایی قابل تفسیر مطلق نیست و تنها در مقایسه نسبی معنا پیدا میکند. همچنین، مقادیر این نسبت باید مثبت باشند و برای داراییها یا پرتفویهایی با بتای منفی کاربرد ندارد.
۳. نسبت عملکرد تعدیل شده بر اساس ریسک (Risk-Adjusted Performance)
۴. نسبت Jensene’s Alpha
این نسبت تفاوت بین بازدهی پرتفوی واقعی با بازدهی تعدیل شده بر اساس ریسک است.
مشابه نسبت ترینر، این نسبت نیز مبتنی بر ریسک سیستماتیک است و همانند نسبتهای پیشین میتوان آن را بر اساس مقادیر مورد انتظار (پیشبینیشده) یا محققشده برآورد کرد.
ارزش آلفا را میتوان برای رتبهبندی مدیران، ارزیابی عملکرد پرتفویهایشان و همچنین شناسایی میزان عملکرد ضعیف یا برتر آنها به کار برد. به میزانی که بزرگتر از صفر باشد یعنی به همان میزان سبد عملکردی بهتر و منفی بودن آلفا بیانگر درصد عملکرد ضعیفتر به نسبت ریسک متحمل شده داشته است. همچنین اگر برابر با صفر باشد به این معنی است که پرتفوی متناسب با ریسک عمل کرده است.
تورم یکی از مهمترین چالشهای اقتصاد کلان است که با کاهش قدرت خرید خانوارها و افت ارزش پول ملی، آثار گستردهای بر رفتار سرمایهگذاران دارد. در شرایط تورمی، حفظ و رشد دارایی نیازمند تصمیمات هوشمندانه و تخصیص منابع در بازارهایی است که بازده آنها همجهت یا فراتر از نرخ تورم حرکت میکند. این مقاله به بررسی سازوکار تأثیر تورم، چرخه واکنش بازارهای دارایی در ایران و گزینههای مناسب سرمایهگذاری در دورههای تورمی میپردازد.
